బౌద్ధం నుంచి ఇస్లాంకు.. మాల్దీవుల 900 ఏళ్ల చారిత్రక ప్రస్థానం

ఒకప్పుడు బౌద్ధ రాజ్యంగా విలసిల్లిన మాల్దీవులు, ఇస్లామిక్ సుల్తానేట్‌గా రూపాంతరం చెంది 900 హిజ్రీ సంవత్సరాలు పూర్తయిన చారిత్రక సందర్భాన్ని ఘనంగా జరుపుకుంటోంది. ఈ కీలక మైలురాయిని పురస్కరించుకుని ఆ దేశ అధ్యక్షుడు మహమ్మద్ ముయిజ్జు ఆదివారం అధికారికంగా ఏడాది పాటు జరిగే ఉత్సవాలను ప్రారంభించారు. ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేక లోగో, నినాదాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఇస్లాం మతమే తమ ద్వీప దేశ సార్వభౌమత్వానికి, స్వాతంత్య్రానికి "రక్షణ కవచం" అని ఆయన అభివర్ణించారు. ఈ వేడుకల్లో భాగంగా హుల్హుమలేలో "సుల్తాన్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబ్దుల్లా గ్రాండ్ మాస్క్, సెంటర్ ఫర్ ఇస్లామిక్ సివిలైజేషన్" నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేశారు.

అధికారిక కథనం ఏం చెబుతోంది?
మాల్దీవుల సంప్రదాయ కథనం ప్రకారం.. 548 హిజ్రీ (సామాన్య శకం 1153)లో అప్పటి బౌద్ధ రాజు ధోవేమి (ధోవేమి కాలామింజా అని కూడా పిలుస్తారు) దేశాన్ని సందర్శించిన ఒక ముస్లిం పండితుడు, బోధకుడైన అబు అల్-బరకత్ యూసుఫ్ అల్-బార్బరీ ప్రభావంతో ఇస్లాం మతాన్ని స్వీకరించారు. ఈ బోధకుడి మూలాలు ఉత్తర ఆఫ్రికా, మొరాకో లేదా సోమాలియాకు చెందినవిగా చెబుతారు. ఇస్లాం స్వీకరించిన తర్వాత రాజు తన పేరును సుల్తాన్ ముహమ్మద్ అల్-ఆదిల్ (లేదా ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబ్దుల్లా)గా మార్చుకుని ఇస్లామిక్ సుల్తానేట్‌ను స్థాపించారు. హిజ్రీ క్యాలెండర్‌లో సంవత్సరానికి రోజులు తక్కువగా ఉండటంతో, 900 ఇస్లామిక్ సంవత్సరాలు గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం సుమారు 873 సంవత్సరాలకు సమానం.

చరిత్ర పుటల్లోని చీకటి కోణం
అయితే, అధికారిక కథనం శాంతియుత మార్పిడి అని చెబుతున్నప్పటికీ, చారిత్రక ఆధారాలు మరో సంక్లిష్టమైన, హింసాత్మక కోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తున్నాయి. రాజ కుటుంబం ఇస్లాం స్వీకరించిన కొన్ని దశాబ్దాల తర్వాత, అంటే సా.శ. 1195-1196 మధ్య కాలంలో జారీ చేసిన 'లోమాఫాను' అనే మధ్యయుగపు రాగి ఫలకాలు ఈ మత మార్పిడి ప్రక్రియ ఎలా జరిగిందో వివరిస్తున్నాయి. ఈ ఫలకాలపై ఉన్న రాజశాసనాల ప్రకారం, బౌద్ధ మఠాలు, స్థూపాలను ధ్వంసం చేయాలని, ధన్‌బిధూలోని ఒక పురాతన బౌద్ధ మఠం స్థానంలో మసీదు నిర్మించాలని ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి. మత మార్పిడిని ప్రతిఘటించిన బౌద్ధ సన్యాసులను రాజధాని మాలేకు తీసుకువచ్చి బహిరంగంగా శిరచ్ఛేదం చేసినట్లు ఈ ఆధారాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

చరిత్రకారుల ప్రకారం, ఈ మత మార్పిడి ప్రక్రియ ఒక్కసారిగా, అన్ని ద్వీపాల్లోనూ జరగలేదు. అధికారికంగా మతం మారినప్పటికీ, చాలా ప్రాంతాల్లో బౌద్ధమత ఆచారాలు శతాబ్దాల పాటు కొనసాగాయి. కాలక్రమేణ ఇస్లాం ప్రధాన మతంగా మారింది. పురావస్తు ఆధారాలు, రాగి ఫలకాలు రెండూ కూడా అధికారిక మత మార్పిడి తర్వాత కూడా కొన్ని శతాబ్దాల పాటు బౌద్ధం, ఇస్లాం మతాలు పక్కపక్కనే కొనసాగాయని సూచిస్తున్నాయి.

ఈ చారిత్రక సంబరాలు ఒకవైపు జాతీయ అస్తిత్వాన్ని, గర్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుండగా, మరోవైపు ఆ దేశ గమనంలో చోటుచేసుకున్న సంక్లిష్టమైన, కొన్నిసార్లు హింసాత్మకమైన పరిణామాలను కూడా గుర్తుచేస్తున్నాయి.